Τοτέμ και Ταμπού.

Σωστά έπραξε ο Πρωθυπουργός και Πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ και έσπευσε να συναντηθεί με τον Μίκη Θεοδωράκη, μετά από ένα μπαράζ αρνητικών σχολίων που προκάλεσε εντός της ευρύτερης αριστεράς η συμφωνία που ανακοίνωσε το Eurogroup την Παρασκευή, στις Βρυξέλλες.

Και έπραξε σωστά γιατί τα τελευταία χρόνια, και εννοώ βέβαια αυτά του περίφημου «αντιμνημονιακού αγώνα», ο ΣΥΡΙΖΑ πολιτεύθηκε κυρίως με σύμβολα της ιστορικής Αριστεράς όπως ο Μανώλης Γλέζος και ο Μίκης Θεοδωράκης και πρώτα σ’ αυτά απέτεισε φόρο τιμής την επαύριο της ανάδειξής του σε κυβέρνηση με την επίσκεψη του Πρωθυπουργού στην Καισαριανή. Δεν χρειάζεται να ασχολείται κανείς πολύ με την πολιτική για να καταλάβει γιατί απ’ όλα τα αριστερά σύμβολα ο Πρωθυπουργός επέλεξε να καθησυχάσει τον Μίκη Θεοδωράκη. Ο Μανώλης Γλέζος ανήκει στον κομματικό μηχανισμό του ΣΥΡΙΖΑ ως μέλος της κοινοβουλευτικής του ομάδας στο Ευρωκοινοβούλιο και η συνάντηση του Προέδρου του ΣΥΡΙΖΑ με το κόμμα και τα όργανά του είναι κάτι που έχει μετατεθέσει για αργότερα.

«Σαν πολεμιστής ξέρεις ότι στις μάχες χρειάζεται στρατηγική» είπε ο Πρωθυπουργός στον Μίκη Θεοδωράκη όταν ο δεύτερος τον υποδέχτηκε στο σπίτι του και ποιος μπορεί να ισχυριστεί ότι ο Πρωθυπουργός αστόχησε στην πρώτη του ατάκα, αν θυμηθεί ότι στο πλαίσιο της στρατηγικής άλλων μεγάλων μαχών κατά το παρελθόν, ο πολεμιστής Μίκης Θεοδωράκης είχε συνταχθεί μέχρι και με τη Νέα Δημοκρατία;

Σωστά από κάθε άποψη έπραξε ο Πρωθυπουργός, λοιπόν. Το ερώτημα βέβαια είναι αν η διαχείριση του συμβόλου «Μίκης Θεοδωράκης» θα του αποκομίσει κάποια πραγματικά οφέλη και μάλιστα τώρα που το Γιούρογκρουπ αποδέχτηκε ασμένως τη λίστα των μεταρρυθμίσεων που απέστειλε η κυβέρνηση και για πολλούς δεν είναι τίποτε άλλο από μια συνέχιση των μνημονίων που υπέγραψε η προηγούμενη κυβέρνηση και υπάρχει και διάχυτη η αντίληψη ότι ο Πρωθυπουργός και Πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ θα έχει να αντιμετωπίσει σφοδρής έντασης εσωκομματική αντιπολίτευση.

Όπως ανέφερα και παραπάνω, όλα αυτά τα χρόνια ο ΣΥΡΙΖΑ πολιτεύθηκε και πορεύτηκε με τα σύμβολα και δη με σύμβολα που, όπως έχουν κάποιοι επισημάνει εύστοχα, ανάγονταν στο απώτερο αριστερό παρελθόν με ευθείες αναφορές στο ΕΑΜικό κίνημα. Όμως, δεν είναι αυτή η στρατηγική που του έδωσε την νίκη και τελικά την κυβέρνηση. Όπως ανέλυσε πρόσφατα ο καθηγητής Ηλίας Νικολακόπουλος, σε εκδήλωση του περιοδικού «Χρόνος» την επαύριο των εκλογών, το ρεύμα νίκης του ΣΥΡΙΖΑ προερχόταν ευθέως από απογοητευμένους ψηφοφόρους της Νέας Δημοκρατίας και όπως επισημαίνει χαρακτηριστικά (το βλέπετε στο 10:12’ του βίντεο) «Η ψήφος αποδοκιμασίας δεν είναι σταθερή ψήφος». Και η ψήφος αποδοκιμασίας είναι μια ψήφος στην οποία δεν λογοδοτείς αφού τα κόμματα λογοδοτούν μόνο στους οπαδούς τους, θα συμπληρώσω εγώ.
Σ’ ένα από τα πιο γνωστά του έργα, που φέρει τον τίτλο «Τοτέμ και ταμπού», ο πατέρας της ψυχανάλυσης Ζίγκμουντ Φρόιντ αναλύει τον ρόλο που παίζουν τα τοτέμ, δηλαδή τα ιερά σύμβολα της φυλής, στο συλλογικό υποσυνείδητο αφού συμβολίζουν όλα αυτά που μια ομάδα ανθρώπων θεωρεί ιερά. Ταυτόχρονα, όμως, κάθε αμφισβήτηση του τοτέμ δηλαδή του συμβόλου όλων των ιερών, συνιστά και το ταμπού της ίδιας ομάδας ανθρώπων. Κάθε σύμβολο δεν ορίζει μόνο το ιερό αλλά ορίζει και το απαγορευμένο. Το θυμήθηκα βλέποντας τις φωτογραφίες από τη συνάντηση Τσίπρα-Θεοδωράκη.

Μπορεί, λοιπόν, το ρεύμα της αποδοκιμασίας προς την προηγούμενη κυβέρνηση να έδωσε την εξουσία στον ΣΥΡΙΖΑ αλλά ο ίδιος ο ΣΥΡΙΖΑ έχει μείνει με τα δικά του τοτέμ στα χέρια για να διαχειριστεί αυτή την εξουσία. Σε ποιο βαθμό θα καταφέρει να τα διατηρήσει άθικτα και να τα κρεμάσει πάλι ανέπαφα στους τοίχους από τους οποίους τα κατέβασε για να διεξάγει τον αντιμνημονιακό αγώνα χωρίς αυτά να μετατραπούν σε ταμπού, χωρίς δηλαδή να διαπράξει «ιεροσυλία» είναι κάτι που μας ενδιαφέρει να δούμε το αμέσως επόμενο διάστημα. Και ο λόγος που μας ενδιαφέρει κάτι τέτοιο είναι γιατί αυτή η διαχείριση θα έχει να μας πει πολλά για τη μελλοντική ιδεολογική φυσιογνωμία του ΣΥΡΙΖΑ, μιας και ως πρώτη αριστερή κυβέρνηση της χώρας επέλεξε να αιφνιδιάσει τους πάντες μπαίνοντας στο ίδιο κάδρο με το κόμμα-υβρίδιο των Ανεξάρτητων Ελλήνων αντί κάποιου άλλου κομματικού σχηματισμού της Κεντροαριστεράς.

Δημοσιεύθηκε στις 25/02/2015 στο Protagon

Όταν η είδηση θάβεται πριν από τα πτώματα

Σε εισήγησή του σε ημερίδα του Πανεπιστημίου Αθηνών το 2010, ο Πάσχος Μανδραβέλης έκανε μια εξαιρετικά σημαντική επισήμανση: τα ελληνικά ΜΜΕ «έχασαν» τη μεγαλύτερη και σοβαρότερη είδηση της Μεταπολίτευσης που δεν ήταν άλλη από την πληροφορία ότι η χώρα όδευε ολοταχώς σε χρεοκοπία. Μια όχι τόσο ωραία πρωία, οι πολίτες πληροφορήθηκαν έκπληκτοι ότι η χώρα βυθιζόταν, ένα γεγονός για το οποίο κανείς δεν τους είχε προειδοποιήσει έγκαιρα. Αυτή την αλήθεια δεν την είχαν αποκρύψει μόνον οι κυβερνήσεις για τις οποίες θα μπορούσε κανείς να πει ότι είχαν όφελος από το να την αποκρύψουν αλλά και ο Τύπος που ο ρόλος του είναι να αποκαλύπτει τις αλήθειες που κάθε κυβέρνηση επιχειρεί να αποκρύψει.

Οι αιτίες αυτης της «ελληνικής ιδιαιτερότητας» (όπως θέλουμε να βαφτίζουμε τις παθογένειες της ελληνικής κοινωνίας) στη λειτουργία του Τύπου είναι λίγο πολύ γνωστές κι αναλύονται επαρκώς και με παραδείγματα στην εισήγηση του Μανδραβέλη που συνέδεσα πιο πάνω.

Θα περίμενε κανείς ωστόσο ότι η κρίση θα άλλαζε αυτή την κατάσταση. Μάταια. Την εβδομάδα που μας πέρασε ξαναζήσαμε αυτή τη δυσλειτουργία και μάλιστα στον υπερθετικό βαθμό. Από τη μία, στην επικαιρότητα κυριάρχησε το θέμα της απόδρασης του Χριστόδουλου Ξηρού με το βίντεο που έδωσε ο ίδιος στη δημοσιότητα. Από την άλλη, αν ο Επίτροπος Δικαιωμάτων του Συμβουλίου της Ευρώπης και η Διεθνής Αμνηστία αρχικά και η Αξιωματική Αντιπολίτευση στη συνέχεια δεν είχαν «ανεβάσει» το θέμα του τραγικού ναυαγίου στο Φαρμακονήσι, η είδηση μάλλον θα είχε περάσει στα ψιλά· το εντυπωσιακό όμως είναι ότι κι αφού ξέσπασε το ζήτημα και ο Υπουργος Ναυτιλίας έκανε τις γνωστές, ανεκδιήγητες δηλώσεις του, κάποια Μέσα συνέχισαν να υποβαθμίζουν προκλητικά το σοβαρό θέμα που δημιουργήθηκε.

Ο Τύπος δεν αρκέστηκε στον σχολιασμό του διαγγέλματος του τρομοκράτη. Οι πανελίστες δημοσιογράφοι και οι σχολιαστές, βρέθηκαν να διαλέγονται στην κυριολεξία με τις δηλώσεις των καταδικασμένων τρομοκρατών που ακολούθησαν αφού πρώτα τους έδωσαν κεντρική θέση στον δημόσιο διάλογο. Μέσα σ΄αυτό κλίμα δημοσίου διαλόγου και με όρους που ξεπερνούν κάθε έννοια δεοντολογίας (κανείς δεν αναρωτήθηκε υπό ποίες συνθήκες οι κρατούμενοι έκαναν τις όποιες δηλώσεις τους) η υστερική σύγκρουση κυβέρνησης-αντιπολίτευσης φαντάζει ως το μόνο λογικό επακόλουθο. Δημιουργείται μάλιστα αυτό που στην επικοινωνία ονομάζεται «ελεγχόμενο πεδίο σύγκρουσης», όπου οι αντιδράσεις και των δύο πλευρών είναι απολύτως προβλέψιμες και ως τέτοιες δεν προκαλούν καμία πολιτικη εξέλιξη και καμία σοβαρή βλάβη στον αντίπαλο. Αντιθέτως λειτουργούν μάλλον συσπειρωτικά και στα δυο στρατόπεδα. Μια αέναη τελετουργία από την οποία το μόνο τραγικό θύμα είναι η πολιτική ως δημοκρατική διαδικασία.

Την ίδια στιγμή η απόπειρα υποβάθμισης των γεγονότων στο Φαρμακονήσι και όσων επακολούθησαν αφήνουν άπλετο χώρο στη δημιουργία εντυπώσεων, συνομωσιών, εμπέδωσης του αισθήματος της καχυποψίας στους πολίτες απέναντι στους πυλώνες της Δημοκρατίας. Σε οποιαδήποτε άλλη δυτική χώρα, ο Τύπος θα πίεζε την κυβέρνηση μέσω των κύριων άρθρων των εφημερίδων να διατάξει ανεξάρτητη έρευνα για τα γεγονότα και την πίεση αυτή θα την ασκούσαν κατεξοχήν οι εφημερίδες της συμπολίτευσης αφού μια ανεξάρτητη έρευνα θα λειτουργούσε προς όφελος της ίδιας της κυβέρνησης.

Σ’αυτή την… εξίσωση, υπάρχει κι ένας τρίτος παράγοντας που θα μπορούσε να αποδειχτεί ο σημαντικότερος όλων και να λειτουργήσει ως καταλύτης των εξελίξεων στον χώρο του Τύπου και δεν είναι άλλος από τα social media. Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι σε κάθε κοινωνία οι χρήστες των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, του twitter και του facebook αναπαράγουν την κουλτούρα Τύπου που επικρατεί, αυτό συμβαίνει σ’ όλες τις χώρες. Μια πραγματική «δημοσιογραφία των πολιτών» όμως που θα έθετε ερωτήσεις, θ’ αναζητούσε απαντήσεις και θα επιχειρούσε να ορίσει την ατζέντα του δημόσιου διαλόγου, θα λειτουργούσε ασφυκτικά προς τα παλαιά μοντέλα και τους φορείς της παθογένειας. Ακόμα κι αν οι χρήστες των social media μειοψηφούν έναντι των τηλεθεατών μπορούν να λειτουργησουν ως φυσικοί πομποί πληροφόρησης στα δικά τους κοινωνικά περιβάλλοντα εκτός του ψηφιακού κόσμου.

Για να το πω απλά, τα ΜΜΕ λειτουργούν μ’ αυτό τον τρόπο γιατί μπορούν. Κανείς δεν αμφισβητεί έμπρακτα τη λειτουργία τους αναδεικνύοντας εναλλακτικούς, αποτελεσματικότερους και εγκυρότερους τρόπους παραγωγής ειδήσεων. Αποκρύπτουν ειδήσεις, γιατί μπορούν. Αναδεικνύουν περιφερειακά ζητήματα σε μείζονα, γιατί μπορούν να το κάνουν χωρίς έμπρακτο ανταγωνισμό.

Θα διακινδυνεύσω μια πρόβλεψη: το επόμενο διάστημα και με την συγκυρία που θα δημιουργήσουν κυρίως οι αυτοδιοικητικές εκλογές, θα δούμε τις πρώτες συστηματικές απόπειρες της κοινωνίας των πολιτών να αναλάβει μέρος της ενημέρωσης και της παραγωγής ειδήσεων στα χέρια της. Κι όταν θα συμβεί αυτό, μετά τίποτα δεν θα είναι πλέον το ίδιο.

Δημοσιεύθηκε στο Protagon στις 26/01/2014

Ένα ιστορικο debate

eftheudeb3-thumb-large

Μπορεί να ήταν αναμενόμενο αλλά σίγουρα είναι γεγονός: οποιoσδήποτε Έλληνας πολίτης ζει τα τελευταία τέσσερα χρόνια στη χώρα μας δεν μπορεί παρά να αισθάνθηκε την τεράστια απόσταση που μας χωρίζει από τα υπόλοιπα κράτη μέλη της Κεντρικής και Δυτικης Ευρώπης παρατηρώντας το είδος και το στυλ της πολιτικής αντιπαράθεσης που είδαμε στο χθεσινοβραδινό debate μεταξύ των υποψηφίων για τη θέση του προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Κάθε αποτίμηση λοιπόν του debate στο επίπεδο των σημείων και της επικοινωνίας πρέπει πρώτα να ξεπεράσει τα αισθήματα της έκπληξης και της μελαγχολίας που προκαλεί ένα τέτοιο θέαμα.

Το debate (πρώτο από μια σειρά τεσσάρων ανάλογων αναμετρήσεων) ήταν ιστορικό για λόγους συμβολικούς αλλά και βαθειά ουσιαστικούς αφού ο επόμενος πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής θα εκλεγεί από την ομάδα του Ευρωκοινοβουλίου που θα έχει τη μεγαλύτερη δύναμη μετά τις εκλογές του Μαίου. Πρόκειται για την πιο αντιπροσωπευτική εκλογή στην ιστορία της Ένωσης μέχρι σήμερα και μάλιστα σε μια εποχή που ο ευρωσκεπτικισμός είναι μεγαλύτερος απο ποτέ, η πίστη στις ευρωπαϊκές αξίες είναι κλονισμένη και οι πολίτες της ΕΕ έχουν πληγεί σοβαρά από την οικονομική κρίση. Μπροστά σ’αυτούς τους πολίτες λοιπόν στάθηκαν οι τέσσερις από τους πέντε υποψηφίους για να υπερασπιστούν τις θέσεις τους για το αύριο της Ένωσης.

Στην πραγματικότητα το debate και ως εκ τούτου η εκλογή δεν αφορά στα πολιτικά πρόσωπα: αυτή την εποχή, ζούμε τη σημαντικότερη σύγκρουση μεταξύ Σοσιαλδημοκρατίας και Κεντροδεξιάς που έχουμε δει τα τελευταία χρόνια, με τους Φιλελεύθερους να διεκδικούν κι αυτοί ένα σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση των ευρωπαϊκών πολιτικών και με την Αριστερά εκκωφαντικά και σοκαριστικά απούσα από το διάλογο τη στιγμή που η εκπροσώπησή της εντός του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου αναμένεται να αυξηθεί σημαντικά. Σημειολογικά και σε επίπεδο εκφοράς λόγου και εικόνας οι Ζαν Κλωντ Γιουνκέρ, Μάρτιν Σουλτς και Γκυ Φερχόφσταντ είναι τυπικοί εκπρόσωποι των μεγάλων και ιστορικών ομάδων που εκπροσωπούν.

Ο δωρικός Γιουνκέρ (υποψήφιος του Ευρωπαϊκου Λαϊκού Κόμματος δηλαδή του κεντροδεξιού συνασπισμού) από την πρώτη του κουβέντα ακόμα δήλωσε ότι θα παλέψει για μια σοβαρότερη Ευρώπη, ο σοσιαλδημοκράτης Μάρτιν Σουλτς σχεδόν αμέσως κι αυτός μπήκε σε μια λογική διαλόγου περισσότερο με το κοινό τόσο αυτό που ήταν στην αίθουσα όσο και με τα εκατομμύρια που το παρακολούθησαν παρά με τους συνυποψήφιούς του κατά τη συνήθεια των ευρωπαίων σοσιαλιστών (αυτό που στην αργκώ του ελληνικού θεάτρου λέγεται “σύνδρομο Βουγιουκλάκη” όταν ο ηθοποιός απαγγέλλει το ρόλο κοιτώντας τους θεατές και όχι τους υπόλοιπους στη σκηνή) ενώ ο Γκυ Φερχόφσταντ της ομάδας των Φιλελεύθερων-Δημοκρατών κράτησε τη φιλελεύθερη παράδοση της εκφοράς των απόψεών του τονίζοντας σε κάθε φράση του ότι οι απόψεις αυτές πηγάζουν αυστηρά από ένα συγκεκριμένο πλαίσιο αρχών και πολιτικής φιλοσοφίας.

Επικοινωνιακά μιλώντας ο Γκυ Φερχόφσταντ κέρδισε τις εντυπώσεις γιατί φάνηκε ότι έχει το πιο ξεκάθαρο όραμα τόσο για τα μεγάλα πολιτικά ζητήματα όσο και για τα επιμέρους, επίσης μιλούσε με τρόπο τέτοιο που έβγαζε αξιομνημόνευτες ατάκες. Ο Μάρτιν Σουλτς ήταν στιβαρός, πολυεπίπεδος με εμφανή πολιτική οξύνοια, ο Ζαν Κλωντ Γιουνκέρ αν και εξαιρετικά σοβαρός με τρόπο που να εμπνέει εμπιστοσύνη, φάνηκε άχρωμος και αδύναμος ενώ η υποψηφια των Οικολόγων Σκα Κέλλερ ήταν το πρόσωπο που θα μπορούσε να λειτουργήσει ελκυστικά στους νεότερους ψηφοφόρους περισσότερο από όλους τους υποψηφίους.

Το μεγάλο ερώτημα είναι κατά πόσο αυτό το σημαντικό γεγονός και οι τέσσερις υποψήφιοι κατάφεραν να κάνουν σαφές στους πολίτες τόσα  τα σημεία στα οποία τελικά διαφοροποιούνται οι πολιτικές τους και κυρίως πόσο σχετικά είναι όλα αυτά με τις πραγματικές ανάγκες του ευρωπαίου πολίτη που μαστίζεται από την ανεργία και τη φτώχια.

Στο πρώτο debate της σειράς δόθηκε ξεκάθαρα το μήνυμα μια Ευρωπαϊκής Ένωσης που θέλει να είναι εδώ σήμερα και αύριο αλλά δεν είμαι σίγουρη ότι οι τέσσερις πολιτικοί έπεισαν τους πολίτες γιατί η Ευρώπη αξίζει τον κόπο. Πάντως, τουλάχιστον στα κοινωνικά δίκτυα, το τουίτερ “βούλιαξε” από τουίτ χρηστών κυρίως από τις χώρες της Κεντρικής και Δυτικής Ευρώπης και σε μόνο δύο από τις χώρες των μνημονίων. Αυτό ίσως να λέει κάτι για το ποιους τελικά αφορά όλο αυτό.

Δεν βρίσκω νόημα στο να σχολιάσω την απουσία του Αλέξη Τσίπρα γιατί τελικά είχαν δίκιο αυτοί που τον συμβούλεψαν να αποφύγει το debate. Δεν βλέπω πως θα μπορούσε να είχε σταθεί στο επίπεδο και της ροή της συζήτησης έστω και για ένα λεπτό. Και κάτι τελευταίο. Το γραφείο του Ευρωκοινοβουλίου στην Αθήνα ήταν το μοναδικό που δεν τουίταρε ζωντανά από το debate. Κρίμα.

Οι φασίστες, οι κουφάλες και οι κρεμάλες

efthpolyd4-thumb-large-1

Δύο γεγονότα, την εβδομάδα που μας πέρασε, μας δίνουν την ευκαιρία να επαναξιολογήσουμε πόσο επικίνδυνη για τη δημοκρατία είναι η αναπαραγωγή του εμφυλιοπολεμικού και αντικοινοβουλετικού κώδικα μέσα από τη ρητορική συγκεκριμένων, μικρών σε μέγεθος ομάδων που όμως, καταφέρνουν συχνά να ορίζουν τη θεματολογία της συζήτησης στη δημόσια σφαίρα.

Το πρώτο γεγονός είναι τα επεισόδια που σημειώθηκαν στο δικηγορικό σύλλογο της Θεσσαλονίκης, όταν δικηγόροι που πρόσκεινται στη Χρυσή Αυγή θέλησαν να καταθέσουν ψηφοδέλτιο για τις εκλογές του συλλόγου και βρέθηκαν μπροστά σε συναδέλφους τους ακροαριστερής οργάνωσης που τους υποδέχτηκαν με εμφιλιοπολεμικά συνθήματα και απειλές για κρεμάλες και  το δεύτερο γεγονός είναι η  ίδρυση του κόμματος “Ένωση για την Πατρίδα και τον Λαό” από τον κ.Βύρωνα Πολύδωρα.

Θα το δηλώσω χωρίς περιστροφές: διαφωνώ με όσους βλέπουν στην αναπαραγωγή εμφυλιοπολεμικών συνθημάτων από ακροαριστερές ομάδες ή μεμονωμένους οπαδούς και στελέχη της αριστεράς επιθυμία για ένα πραγματικό εμφύλιο πόλεμο εφόσον το επιτρέψουν οι συνθήκες.

Τα εμφυλιοπολεμικά συνθήματα και οι αναφορές στις “κρεμάλες” αναβίωσαν από ομάδες των “Αγανακτισμένων” στην Πλατεία Συντάγματος και σχεδόν πάντα συνοδεύονταν από το σύνθημα “Η Χούντα δεν τελείωσε το ‘73”. Το 2011 ήταν εξαιρετικά βολικό να δηλώνεις ότι υπήρχαν άλυτοι λογαριασμοί από την περίοδο του Εμφυλίου και της Χούντας ώστε να αυτοεξαιρεθείς από την υποχρέωση να καταθέσεις μια πειστική αντιπρόταση στα μέτρα που προέβλεπε η πρώτη δανειακή σύμβαση και ήταν αυτό που πρωτίστως επιθυμούσαν όσοι αναπαρήγαγαν αυτούς τους κώδικες: να δημιουργήσουν μια διαφορετική κατάσταση επείγοντος από αυτή που είχε δημιουργήσει η τότε κυβέρνηση (γιατί και η κυβέρνηση είχε δημιουργήσει μια εξίσου αντιδημοκρατική κατάσταση επείγοντος, να το πούμε κι αυτό) αποποιούμενοι της υποχρέωσης να απαντήσουν με επιχειρήματα και προτάσεις όπως προβλέπουν οι όροι της πολιτικοποίησης στην κοινοβουλευτική δημοκρατία.

Είναι σαφές ότι τα συνθήματα που προβάλλουν τη βία ως λύση σ’ενα πολιτικό πρόβλημα ανάγονται στον λενινισμό ωστόσο, η άποψη ότι αυτά από μόνα τους λειτουργούν ως πρόσκληση καταφυγής στη βία δεν είναι πειστική. Απόδειξη ότι ενώ τα συνθήματα αυτά και οι ρητορικές αναφορές σε “μια εξουσία που θα κατακτηθεί στους δρόμους” επαναλαμβάνονται ανά τακτά χρονικά διαστήματα, δεν βρίσκουν καμία ανταπόκριση στη συντριπτική πλειοψηφία των πολιτών η οποία γυρίζει επιδεικτικά την πλάτη στις σχετικές προτροπές.

Βλέπουμε λοιπόν ότι η αναπαραγωγή των συνθημάτων αυτών ακριβώς επειδή είναι κενή νοήματος, είναι “άσφαιρη” και καταντά μια τελετουργία στην οποία οι μετέχοντες περισσότερο επιθυμούν να ενδυθούν μια ταυτότητα σε μια εποχή ασάφειας και κατάρρευσης του πολιτικού συστήματος παρά να “αιματοκυλίσουν τη χώρα”, όπως τους κατηγορούν. Άλλως τε, το να μιλούν για κρεμάλες άτομα όπως οι δικηγόροι στη Θεσσαλονίκη που βιοπορίζονται ακριβώς από τη λειτουργία του συστήματος σε περιβάλλον κοινοβουλευτικής δημοκρατίας μόνο θυμηδία μπορεί να προκαλεί. Η δημοκρατία δεν κινδυνεύει από αυτούς, λοιπόν.

Αντιθέτως, κοιτάζοντας τη φωτογραφία από τη συνέντευξη τύπου του νέου κόμματος που ίδρυσε ο κ.Βύρων Πολύδωρας στην οποία ποζάρει μ’ενα πλατύ χαμόγελο μπροστά στον θυρεό του κόμματος αισθάνθηκα έκπληξη και βαθειά ανησυχία. Με έμβλημα του κόμματος μια ασπίδα που παραπέμπει απροκάλυπτα και χωρίς καμία αιδώ στους θυρεούς των στρατιωτικών σωμάτων με αναφορές στην πατρίδα και τον λαό δεν αφήνει καμία αμφιβολία για τα αισθήματα αντικοινοβουλευτισμού που διέπουν τον νέο αυτό σχηματισμό.

Οι αναφορές στην Ευρώπη από τον κ.Πολύδωρα, ένα πολιτικό που έγινε γνωστός ως κεντροδεξιός και θιασώτης του κοινωνικού φιλελευθερισμού του κόμματος χάρις στο οποίο απέκτησε υπόσταση, επιχειρούν να παραπλανήσουν το σώμα για τις προθέσεις του και να τον διαφοροποιήσουν από ομοειδή πολιτικά υβρίδια όπως αυτό των Ανεξάρτητων Ελλήνων για παράδειγμα, δεδομένου ότι σημειολογικά η Ευρώπη βρίσκεται στον αντίποδα των θέσεων του κ.Πολύδωρα και των συν αυτώ και των εμβλημάτων που δημιούργησαν ως αντιπροσωπευτικά της ιδεολογίας τους. Πλέον είναι βέβαιο ότι αυτοί οι πολιτικοί σχηματισμοί που γεννήθηκαν ως προϊόντα της σύγχισης που επικράτησε μετά την κατάρρευση του πολιτικού συστήματος επενδύουν στη διατήρηση της σύγχισης αυτής ώστε να εξασφαλίσουν την πολιτική τους ύπαρξη.

Ποιος είναι πιο επικίνδυνος για τη δημοκρατία, λοιπόν; Ο γραφικός που φωνάζει άσφαιρα εμφυλιοπολεμικά συνθήματα στα οποία η συντριπτική πλειοψηφία ακόμα και της Αριστεράς γυρίζει επιδεικτικά την πλάτη ή αυτός που διεκδικεί την ψήφο του σώματος για να νομιμοποιήσει μια απροκάλυπτα εχθρική στάση απέναντι στον κοινοβουλευτισμό και όλα αυτά στο όνομα του “βασανισμένου λαού και της άτυχης πατρίδας”; Να το σκεφτούμε.

Δημοσιεύθηκε στο Protagon στις 9 Φεβρουαρίου 2014

Επτά χρόνια φιγούρα.

Image

Όταν το Μάρτιο του 2009 δεκατρείς (13) μη-κυβερνητικές οργανώσεις διαμαρτυρήθηκαν με σειρά ακτιβιστικών δράσεων για το λογοκριμένο φιλί στις παραστάσεις της όπερας «Ρούσαλκα» που ανέβαζε τότε η Εθνική Λυρική Σκηνή, πιστέψαμε ότι τα τελευταία οχυρά δυσανεξίας απέναντι στη διαφορετικότητα τα κρατούσαν οι πολιτιστικοί οργανισμοί του κράτους που παράγουν και την «επίσημη», κρατική και κυρίαρχη κουλτούρα. Όμως, στα χρόνια που ακολούθησαν μέχρι και σήμερα η δυσανεξία και ο λόγος μίσους απέκτησαν κεντρική θέση στη ρητορική κάποιων κρατικών λειτουργών, όπως βουλευτών  ή ιεραρχών, οι οποίοι παράγουν λόγο μίσους ξετσίπωτα, περιβάλλοντάς τον μάλιστα με το κύρος του δημόσιου αξιώματος που κατέχουν, ενός δημόσιου αξιώματος που οφείλουν να το ασκούν προς όφελος όλων των Ελλήνων πολιτών, χωρίς διακρίσεις, σύμφωνα με τις επιταγές του Συντάγματος. Γιαυτό και  στο επίπεδο των σημείων, αυτό που κάνει ξεχωριστή τη διαμαρτυρία ομάδων πολιτών στον Πειραιά τα Θεοφάνεια, κατά τη διάρκεια του εθίμου της κατάδυσης του σταυρού στη θάλασσα είναι ακριβώς η διαμαρτυρία κατά των δημόσιων λειτουργών που καταχρώνται του αξιώματος τους για να προπαγανδίσουν τις ατομικές τους απόψεις και τα ατομικά τους γούστα πολλώ μάλλον δε όταν αυτές οι απόψεις είναι μισαλλόδοξες και ρατσιστικές.

 Ωστόσο, η κοινωνία των πολιτών, γιόρτασε τα… φώτα την επόμενη μέρα, Τρίτη 7 Ιανουαρίου, όταν ο Συμπαραστάτης του Δημότη και της Επιχείρησης στο Δήμο της Αθήνας Βασίλης Σωτηρόπουλος, δημοσίευσε ένα πλήρη πίνακα με τις υποθέσεις που χειρίστηκε υπηρεσία του κατά το 2013, ένα πίνακα που επιτρέπει στους πολίτες να αξιολογήσουν οι ίδιοι το έργο της υπηρεσίας αυτής σύμφωνα με τις επιταγές της διαφάνειας και της δημόσια λογοδοσίας.  Από τις μεταρρυθμίσεις, τίποτα δεν έχει λοιδορηθεί περισσότερο από τις εφαρμογές ηλεκτρονικής διακυβέρνησης όπως το egov και το open gov κι αυτό ως φαινόμενο είναι αν μη τί άλλο ενδιαφέρον δεδομένου ότι η ραχοκοκαλιά της ρητορικής του αντικοινοβουλευτικού-αντισυστημικού στρατοπέδου (που είναι πιο δημοφιλής απ’όσο θέλουμε να παραδεχτούμε) αφορά την αδιαφάνεια στους τρόπους λειτουργίας του κράτους. Αυτά συμβαίνουν, βέβαια,  όταν αναλώνεσαι σε μάχεις οπισθοφυλακής και όχι αυτές των σημείων…

 Βέβαια, τεράστια δύναμη στην πολιτική, στο επίπεδο της στρατηγικής έχει και ο αιφνιδιασμός και μ’αυτό το μάτι πρέπει να δούμε αυτόν που μας επιφύλαξε ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης με την απόφασή του την τελευταία στιγμή,  να μην παραστεί στην τελετή ανάληψης της προεδρίας της ΕΕ την Τετάρτη 8 Ιανουαρίου. Για την τακτική του ΣΥΡΙΖΑ μετά το συνέδριό του στο οποίο ενώθηκαν οι ιστορικές του συνιστώσες σ’ενα κόμμα έχω αναφερθεί αναλυτικά αλλού ενώ για την απόφασή του να απουσιάζει από την τελετή, η οποία σχολιάστηκε ad nauseam, έχω μόνο να προσθέσω τη βεβαιότητά μου πως κάθε φορά που ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ στεναχωρεί τον πυρήνα του κόμματός του διευρύνει το εκλογικό του ακροατήριο, δηλαδή, κερδίζουν ψήφους. Να το σκεφτούν αυτό στον ΣΥΡΙΖΑ.

Την Πέμπτη ο μήνας είχε 9 αλλά τα χρόνια φιγούρας και ουχί φαγούρας που έχουν περάσει από τη μέρα που ο μακαρίτης Στηβ Τζομπς παρουσίασε τη συσκευή που ονόμασε iphone, είναι επτά 7. Όταν την παρουσίασε πρόβλεψε ότι θα ήταν μια επαναστατική συσκευή και είχε, βέβαια, δίκιο αφού όρισε από την αρχή το τηλέφωνο εγχειρίζοντας σε περισσότερους από 1 δισεκατομμύριο ανθρώπους ένα πανίσχυρο υπολογιστή που άλλαξε για πάντα τους όρους που αυτοί επικοινωνούν μεταξύ τους. Μόλις προχθές δημοσιεύθηκε μια έρευνα σύμφωνα με την οποία 9 στους 10 στην Μέση Ανατολή και την Αφρική χρησιμοποιούν το ίντερνετ μέσω των φορητών τους συσκευών, κυρίως τηλεφώνων. Αυτό τα λέει όλα.

Η Αθήνα επιστρέφει, σύμφωνα με τους New York Times. Η πόλη της Ευρώπης που χτυπήθηκε περισσότερο από την κρίση επιστρέφει δριμύτερη. Όλοι μιλούν για την πόλη αλλά λίγοι έχουν ποντάρει πραγματικά σ’αυτή. Φαντάζομαι την ικανοποίησή τους όταν βλέπουν την αγαπημένη πόλη να επιστρέφει με θετικό πρόσημο στον παγκόσμιο χάρτη.

 Δημοσιεύθηκε την Τετάρτη αλλά το διάβασα χθες, Σάββατο. Δύο από τα μυαλά που παράγουν σήμερα ιδέες αιχμής αναλύουν με τρόπο ελαφρύ και εφετζίδικο τα πιο γνωστά δίπολα διλημματικού χαρακτήρα και βέβαια το πλέον δημοφιλές από αυτά: Γάτα ή Σκύλος; Πολύ χαριτωμένο.

 

* Η φωτογραφία είναι από έργο του Απόστολου Γεωργίου, Άτιτλο (2012) όπως αυτό εκτίθεται στην 4η Μπιενάλε Σύγχρονης Τέχνης στη Θεσσαλονίκη, την καλύτερη έκθεση που είδα το 2013 και η οποία διαρκεί μέχρι το τέλος του Ιανουαρίου! Προλάβετε!