Τοτέμ και Ταμπού.

Σωστά έπραξε ο Πρωθυπουργός και Πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ και έσπευσε να συναντηθεί με τον Μίκη Θεοδωράκη, μετά από ένα μπαράζ αρνητικών σχολίων που προκάλεσε εντός της ευρύτερης αριστεράς η συμφωνία που ανακοίνωσε το Eurogroup την Παρασκευή, στις Βρυξέλλες.

Και έπραξε σωστά γιατί τα τελευταία χρόνια, και εννοώ βέβαια αυτά του περίφημου «αντιμνημονιακού αγώνα», ο ΣΥΡΙΖΑ πολιτεύθηκε κυρίως με σύμβολα της ιστορικής Αριστεράς όπως ο Μανώλης Γλέζος και ο Μίκης Θεοδωράκης και πρώτα σ’ αυτά απέτεισε φόρο τιμής την επαύριο της ανάδειξής του σε κυβέρνηση με την επίσκεψη του Πρωθυπουργού στην Καισαριανή. Δεν χρειάζεται να ασχολείται κανείς πολύ με την πολιτική για να καταλάβει γιατί απ’ όλα τα αριστερά σύμβολα ο Πρωθυπουργός επέλεξε να καθησυχάσει τον Μίκη Θεοδωράκη. Ο Μανώλης Γλέζος ανήκει στον κομματικό μηχανισμό του ΣΥΡΙΖΑ ως μέλος της κοινοβουλευτικής του ομάδας στο Ευρωκοινοβούλιο και η συνάντηση του Προέδρου του ΣΥΡΙΖΑ με το κόμμα και τα όργανά του είναι κάτι που έχει μετατεθέσει για αργότερα.

«Σαν πολεμιστής ξέρεις ότι στις μάχες χρειάζεται στρατηγική» είπε ο Πρωθυπουργός στον Μίκη Θεοδωράκη όταν ο δεύτερος τον υποδέχτηκε στο σπίτι του και ποιος μπορεί να ισχυριστεί ότι ο Πρωθυπουργός αστόχησε στην πρώτη του ατάκα, αν θυμηθεί ότι στο πλαίσιο της στρατηγικής άλλων μεγάλων μαχών κατά το παρελθόν, ο πολεμιστής Μίκης Θεοδωράκης είχε συνταχθεί μέχρι και με τη Νέα Δημοκρατία;

Σωστά από κάθε άποψη έπραξε ο Πρωθυπουργός, λοιπόν. Το ερώτημα βέβαια είναι αν η διαχείριση του συμβόλου «Μίκης Θεοδωράκης» θα του αποκομίσει κάποια πραγματικά οφέλη και μάλιστα τώρα που το Γιούρογκρουπ αποδέχτηκε ασμένως τη λίστα των μεταρρυθμίσεων που απέστειλε η κυβέρνηση και για πολλούς δεν είναι τίποτε άλλο από μια συνέχιση των μνημονίων που υπέγραψε η προηγούμενη κυβέρνηση και υπάρχει και διάχυτη η αντίληψη ότι ο Πρωθυπουργός και Πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ θα έχει να αντιμετωπίσει σφοδρής έντασης εσωκομματική αντιπολίτευση.

Όπως ανέφερα και παραπάνω, όλα αυτά τα χρόνια ο ΣΥΡΙΖΑ πολιτεύθηκε και πορεύτηκε με τα σύμβολα και δη με σύμβολα που, όπως έχουν κάποιοι επισημάνει εύστοχα, ανάγονταν στο απώτερο αριστερό παρελθόν με ευθείες αναφορές στο ΕΑΜικό κίνημα. Όμως, δεν είναι αυτή η στρατηγική που του έδωσε την νίκη και τελικά την κυβέρνηση. Όπως ανέλυσε πρόσφατα ο καθηγητής Ηλίας Νικολακόπουλος, σε εκδήλωση του περιοδικού «Χρόνος» την επαύριο των εκλογών, το ρεύμα νίκης του ΣΥΡΙΖΑ προερχόταν ευθέως από απογοητευμένους ψηφοφόρους της Νέας Δημοκρατίας και όπως επισημαίνει χαρακτηριστικά (το βλέπετε στο 10:12’ του βίντεο) «Η ψήφος αποδοκιμασίας δεν είναι σταθερή ψήφος». Και η ψήφος αποδοκιμασίας είναι μια ψήφος στην οποία δεν λογοδοτείς αφού τα κόμματα λογοδοτούν μόνο στους οπαδούς τους, θα συμπληρώσω εγώ.
Σ’ ένα από τα πιο γνωστά του έργα, που φέρει τον τίτλο «Τοτέμ και ταμπού», ο πατέρας της ψυχανάλυσης Ζίγκμουντ Φρόιντ αναλύει τον ρόλο που παίζουν τα τοτέμ, δηλαδή τα ιερά σύμβολα της φυλής, στο συλλογικό υποσυνείδητο αφού συμβολίζουν όλα αυτά που μια ομάδα ανθρώπων θεωρεί ιερά. Ταυτόχρονα, όμως, κάθε αμφισβήτηση του τοτέμ δηλαδή του συμβόλου όλων των ιερών, συνιστά και το ταμπού της ίδιας ομάδας ανθρώπων. Κάθε σύμβολο δεν ορίζει μόνο το ιερό αλλά ορίζει και το απαγορευμένο. Το θυμήθηκα βλέποντας τις φωτογραφίες από τη συνάντηση Τσίπρα-Θεοδωράκη.

Μπορεί, λοιπόν, το ρεύμα της αποδοκιμασίας προς την προηγούμενη κυβέρνηση να έδωσε την εξουσία στον ΣΥΡΙΖΑ αλλά ο ίδιος ο ΣΥΡΙΖΑ έχει μείνει με τα δικά του τοτέμ στα χέρια για να διαχειριστεί αυτή την εξουσία. Σε ποιο βαθμό θα καταφέρει να τα διατηρήσει άθικτα και να τα κρεμάσει πάλι ανέπαφα στους τοίχους από τους οποίους τα κατέβασε για να διεξάγει τον αντιμνημονιακό αγώνα χωρίς αυτά να μετατραπούν σε ταμπού, χωρίς δηλαδή να διαπράξει «ιεροσυλία» είναι κάτι που μας ενδιαφέρει να δούμε το αμέσως επόμενο διάστημα. Και ο λόγος που μας ενδιαφέρει κάτι τέτοιο είναι γιατί αυτή η διαχείριση θα έχει να μας πει πολλά για τη μελλοντική ιδεολογική φυσιογνωμία του ΣΥΡΙΖΑ, μιας και ως πρώτη αριστερή κυβέρνηση της χώρας επέλεξε να αιφνιδιάσει τους πάντες μπαίνοντας στο ίδιο κάδρο με το κόμμα-υβρίδιο των Ανεξάρτητων Ελλήνων αντί κάποιου άλλου κομματικού σχηματισμού της Κεντροαριστεράς.

Δημοσιεύθηκε στις 25/02/2015 στο Protagon

Επτά χρόνια φιγούρα.

Image

Όταν το Μάρτιο του 2009 δεκατρείς (13) μη-κυβερνητικές οργανώσεις διαμαρτυρήθηκαν με σειρά ακτιβιστικών δράσεων για το λογοκριμένο φιλί στις παραστάσεις της όπερας «Ρούσαλκα» που ανέβαζε τότε η Εθνική Λυρική Σκηνή, πιστέψαμε ότι τα τελευταία οχυρά δυσανεξίας απέναντι στη διαφορετικότητα τα κρατούσαν οι πολιτιστικοί οργανισμοί του κράτους που παράγουν και την «επίσημη», κρατική και κυρίαρχη κουλτούρα. Όμως, στα χρόνια που ακολούθησαν μέχρι και σήμερα η δυσανεξία και ο λόγος μίσους απέκτησαν κεντρική θέση στη ρητορική κάποιων κρατικών λειτουργών, όπως βουλευτών  ή ιεραρχών, οι οποίοι παράγουν λόγο μίσους ξετσίπωτα, περιβάλλοντάς τον μάλιστα με το κύρος του δημόσιου αξιώματος που κατέχουν, ενός δημόσιου αξιώματος που οφείλουν να το ασκούν προς όφελος όλων των Ελλήνων πολιτών, χωρίς διακρίσεις, σύμφωνα με τις επιταγές του Συντάγματος. Γιαυτό και  στο επίπεδο των σημείων, αυτό που κάνει ξεχωριστή τη διαμαρτυρία ομάδων πολιτών στον Πειραιά τα Θεοφάνεια, κατά τη διάρκεια του εθίμου της κατάδυσης του σταυρού στη θάλασσα είναι ακριβώς η διαμαρτυρία κατά των δημόσιων λειτουργών που καταχρώνται του αξιώματος τους για να προπαγανδίσουν τις ατομικές τους απόψεις και τα ατομικά τους γούστα πολλώ μάλλον δε όταν αυτές οι απόψεις είναι μισαλλόδοξες και ρατσιστικές.

 Ωστόσο, η κοινωνία των πολιτών, γιόρτασε τα… φώτα την επόμενη μέρα, Τρίτη 7 Ιανουαρίου, όταν ο Συμπαραστάτης του Δημότη και της Επιχείρησης στο Δήμο της Αθήνας Βασίλης Σωτηρόπουλος, δημοσίευσε ένα πλήρη πίνακα με τις υποθέσεις που χειρίστηκε υπηρεσία του κατά το 2013, ένα πίνακα που επιτρέπει στους πολίτες να αξιολογήσουν οι ίδιοι το έργο της υπηρεσίας αυτής σύμφωνα με τις επιταγές της διαφάνειας και της δημόσια λογοδοσίας.  Από τις μεταρρυθμίσεις, τίποτα δεν έχει λοιδορηθεί περισσότερο από τις εφαρμογές ηλεκτρονικής διακυβέρνησης όπως το egov και το open gov κι αυτό ως φαινόμενο είναι αν μη τί άλλο ενδιαφέρον δεδομένου ότι η ραχοκοκαλιά της ρητορικής του αντικοινοβουλευτικού-αντισυστημικού στρατοπέδου (που είναι πιο δημοφιλής απ’όσο θέλουμε να παραδεχτούμε) αφορά την αδιαφάνεια στους τρόπους λειτουργίας του κράτους. Αυτά συμβαίνουν, βέβαια,  όταν αναλώνεσαι σε μάχεις οπισθοφυλακής και όχι αυτές των σημείων…

 Βέβαια, τεράστια δύναμη στην πολιτική, στο επίπεδο της στρατηγικής έχει και ο αιφνιδιασμός και μ’αυτό το μάτι πρέπει να δούμε αυτόν που μας επιφύλαξε ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης με την απόφασή του την τελευταία στιγμή,  να μην παραστεί στην τελετή ανάληψης της προεδρίας της ΕΕ την Τετάρτη 8 Ιανουαρίου. Για την τακτική του ΣΥΡΙΖΑ μετά το συνέδριό του στο οποίο ενώθηκαν οι ιστορικές του συνιστώσες σ’ενα κόμμα έχω αναφερθεί αναλυτικά αλλού ενώ για την απόφασή του να απουσιάζει από την τελετή, η οποία σχολιάστηκε ad nauseam, έχω μόνο να προσθέσω τη βεβαιότητά μου πως κάθε φορά που ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ στεναχωρεί τον πυρήνα του κόμματός του διευρύνει το εκλογικό του ακροατήριο, δηλαδή, κερδίζουν ψήφους. Να το σκεφτούν αυτό στον ΣΥΡΙΖΑ.

Την Πέμπτη ο μήνας είχε 9 αλλά τα χρόνια φιγούρας και ουχί φαγούρας που έχουν περάσει από τη μέρα που ο μακαρίτης Στηβ Τζομπς παρουσίασε τη συσκευή που ονόμασε iphone, είναι επτά 7. Όταν την παρουσίασε πρόβλεψε ότι θα ήταν μια επαναστατική συσκευή και είχε, βέβαια, δίκιο αφού όρισε από την αρχή το τηλέφωνο εγχειρίζοντας σε περισσότερους από 1 δισεκατομμύριο ανθρώπους ένα πανίσχυρο υπολογιστή που άλλαξε για πάντα τους όρους που αυτοί επικοινωνούν μεταξύ τους. Μόλις προχθές δημοσιεύθηκε μια έρευνα σύμφωνα με την οποία 9 στους 10 στην Μέση Ανατολή και την Αφρική χρησιμοποιούν το ίντερνετ μέσω των φορητών τους συσκευών, κυρίως τηλεφώνων. Αυτό τα λέει όλα.

Η Αθήνα επιστρέφει, σύμφωνα με τους New York Times. Η πόλη της Ευρώπης που χτυπήθηκε περισσότερο από την κρίση επιστρέφει δριμύτερη. Όλοι μιλούν για την πόλη αλλά λίγοι έχουν ποντάρει πραγματικά σ’αυτή. Φαντάζομαι την ικανοποίησή τους όταν βλέπουν την αγαπημένη πόλη να επιστρέφει με θετικό πρόσημο στον παγκόσμιο χάρτη.

 Δημοσιεύθηκε την Τετάρτη αλλά το διάβασα χθες, Σάββατο. Δύο από τα μυαλά που παράγουν σήμερα ιδέες αιχμής αναλύουν με τρόπο ελαφρύ και εφετζίδικο τα πιο γνωστά δίπολα διλημματικού χαρακτήρα και βέβαια το πλέον δημοφιλές από αυτά: Γάτα ή Σκύλος; Πολύ χαριτωμένο.

 

* Η φωτογραφία είναι από έργο του Απόστολου Γεωργίου, Άτιτλο (2012) όπως αυτό εκτίθεται στην 4η Μπιενάλε Σύγχρονης Τέχνης στη Θεσσαλονίκη, την καλύτερη έκθεση που είδα το 2013 και η οποία διαρκεί μέχρι το τέλος του Ιανουαρίου! Προλάβετε!